Zihinsel Bozukluk Belirtileri ve Semptomları
zihinsel bozukluk semptomları
 
Zihinsel Bozukluk Belirtileri ve Semptomlar
 
Zihinsel Bozuklukları Kavrama

Zihinsel bozukluklar hakkında daha fazla bilgi edinin

Daha önce zihinsel gerilik olarak bilinen zihinsel bozukluk (ID), bireyin ortalama zekâ veya zihinsel yetiye sahip olduğunu gösteren bir terimdir. Gündelik yaşam için gerekli olan becerilerden yoksun olma da yaygın olarak bu tür bozukluklarla ilişkilidir. Zihinsel bozukluk için hafif ila şiddetli arasında değişen dereceler mevcuttur. Zihinsel engelli çocuklar ve ergenler yeni beceriler öğrenmesine öğrenirler, ancak bunu diğerlerinden daha yavaş bir şekilde yaparlar. Bu çocuklar genellikle kendi özel isteklerini ve ihtiyaçlarını iletmekte zorlanırlar ve genellikle kendilerine bakmakta sorun yaşarlar. Çoğu durumda, bu bireyler konuşma, yürüme, giyinme ve yeme konusunda yardıma muhtaçtırlar.

Genellikle motor becerilerde, dil / konuşma yeterliliğinde ve sosyal olarak gelişimin kritik noktalarında gecikmeler yaşayan bu çocukların, daha ağır zihinsel engelleri varsa, hayatın ilk iki yılı içinde ortaya çıkabilir. Fakat, hafif zihinsel engeller, çocuğun akademik öğrenme ile ilgili zorluklarının ortaya çıktığı zaman olan okul çağına erişmesine kadar fark edilmeyebilir. Genellikle gelişim dönemlerinde ortaya çıkan zihinsel yetersizliğin, ayrıca daha sonra yaşanan herhangi bir hastalık veya beyin hasarı sonucu olarak gelişmesi de mümkündür.

Zihinsel bozukluk bir hastalık değildir ve tedavi edilemez, ancak erken tanı ve devam eden müdahaleler, bireyin çocukluğu ve yetişkinliği boyunca uyarlanabilir işlevselliğini geliştirebilir. Devam eden destek ve müdahalelerle, zihinsel engelli çocuklar birçok şey yapmayı öğrenebilirler.
 
 
Zihinsel bozukluk istatistikleri

Bu alandaki araştırmacılar, zihinsel bozuklukların ABD'de yaklaşık 6,5 milyon insanı etkilediğine inanmaktadır. Etkilenenlerin yaklaşık % 85'inde hafif zihinsel engel vardır. Şiddetli zihinsel engelliliğin yaygınlığı, Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından her 1000 kişiden yaklaşık 6’sı olarak tahmin edilmektedir.
 
 
Zihinsel bozukluğun nedenleri ve risk faktörleri

Her ne zaman bir kişinin normal beyin gelişimini engelleyen bir durum meydana gelirse, orada zihinsel bir bozukluk riski de vardır. Daha spesifik olarak, zihinsel bozukluk, beyindeki zedelenme, hastalık veya anormalliğin bir sonucu olarak 18 yaşından önce herhangi bir zamanda başlayan bir sorundan kaynaklanabilir. Ancak, kesin neden tamamen belli olmamakla birlikte en yaygın nedenler ve risk faktörleri şunlardır:
 
Genetik: Zihinsel bozukluğun bazen kalıtım yoluyla geçen anormal genlerden veya genlerin birleşmesi esnasında meydana gelen hatalardan kaynaklanması mümkündür. Bu genetik durumların bazı örnekleri arasında Down sendromu ve kırılgan X sendromu yer alır.

Fiziksel: Boğmaca, kızamık veya menenjit gibi bazı hastalıkların ve enfeksiyonların varlığı da zihinsel bozukluğa yol açabilmektedir. Bunun yanı sıra, zihinsel yetersizliğe kötü beslenme, yeterli tıbbi bakım almama veya kurşun ve cıva gibi zehirlere maruz kalma neden olabilir.

Çevresel: Gebelik sırasında, fetüsün beyninin düzgün bir şekilde gelişmesini engelleyen problemler, zihinsel bozukluğa sebebiyet verebilir. Bu problemlerin arasında, uyuşturucu veya alkol kullanımı, annenin yetersiz veya kötü beslenmesi, preeklampsi ve hamilelik sırasında geçirilen enfeksiyonlar yer almaktadır. Ayrıca, aşırı prematüre ve oksijen yoksunluğu da dahil olmak üzere doğum sırasındaki sorunlar zihinsel bozukluk riskini artırmaktadır. Son olarak travmatik beyin zedelenmeleri, aşırı yetersiz beslenme ve yakın boğulma, zihinsel bozuklukların başlamasına neden olma potansiyeline sahiptir.
 
Risk faktörleri:
  • Ebeveynlerin düşük IQ’su
  • Doğum öncesi alkol veya ilaca maruziyet
  • Henüz uterusta iken hastalık veya enfeksiyon kapma
  • Doğum sırasında oksijen yoksunluğu
  • Beyin hasarı
  • Sağlıksız beslenme
 
Zihinsel bozuklukların belirtileri ve semptomları

Çocuklarda ortaya çıkabilecek ve belirli özelliklere bağlı olarak değişebilen zihinsel yetersizliğin birçok farklı belirtisi ve semptomu mevcuttur. Bu belirtiler ve semptomlar ilk olarak bebeklik döneminde belirgin hale gelebilir veya bazı durumlarda okul çağına gelene kadar fark edilemeyebilir. En yaygın belirtilerden bazıları şunları içerebilir:
 
• Gelişimsel açıdan daha geç bir şekilde dönmeyi, oturmayı, emeklemeyi ya da yürümeyi öğrenme
 
• IQ testlerinde ortalama puanlardan daha düşük olma

• Konuşmada sorunlar yaşama ya da geç konuşma

• Hatırlamada sorun yaşama

• Eylemler ile sonuçlarını birbirine bağlayıp anlamada sorunlar

• Problem çözme veya mantıksal düşünme güçlüğü

• Okulda öğrenim görmede sorun

• Yardım almadan giyinme ya da lavaboyu kullanma gibi günlük işleri yapmakta yetersizlik
 
• Aynı yaştaki çocuklara kıyasla daha yavaş öğrenme ve gelişme
 
• Başkalarıyla iletişim kurma veya sosyalleşmede zorlanma
 
Şiddetli zihinsel bozukluğu olan çocuklar için, nöbetler, görme sorunları, işitme sorunları ve ruhsal bozukluklar dahil olmak üzere ekstra sağlık sorunları olabilir. Ayrıca, aşağıdaki kategoriler genellikle zihinsel bozukluk düzeylerini hafif ila şiddetli olmak üzere tanımlamak için kullanılmakta ve bu bozukluğun her seviyede nasıl özellikler gösterebileceğine dair daha spesifik bir fikir vermektedir.
 
 
Hafif derecede zihinsel engelliler:
  • Her alanda normalden daha yavaştırlar
  • Toplumsal olarak uyumlu olabilirler
  • Günlük görev becerileri kazanabilirler
  • Topluma katılıp bütünleşebilirler
  • Sıra dışı fiziksel belirtileri yoktur
  • Pratik beceriler kazanabilirler
  • 3-6. sınıflara kadar okuma ve matematik becerileri
  • Zekâ kat sayıları (IQ’ları) 50-70 arasında olan kişilerdir
 
Orta derecede zihinsel engelliler:
  • Basit etkinliklere katılabilir ve öz bakımlarını yapabilirler
  • Öğretmenin gözetimi altında görevleri yerine getirebilirler
  • Bildiği yerlere yalnız gidebilirler
  • Özellikle konuşmada olmak üzere gecikmeler yaşayabilirler
  • Olağandışı fiziksel belirtileri olabilir
  • Basit şekilde iletişim kurabilirler
  • Temel sağlık ve güvenlik becerilerini öğrenebilirler
  • Zekâ kat sayıları (IQ’ları) 35-49 arasında olan kişilerdir
 
Ağır derecede zihinsel engelliler:
  • Bazı alanlarda önemli gecikmeler olmakla birlikte geç yürüyebilirler
  • Kişisel bakım konusunda basit düzeyde eğitilebilirler
  • Sosyal açıdan yönlendirme ve denetime ihtiyaç duyarlar
  • Çok az veya hiç iletişim becerisi yoktur ancak anladığı bazı konuşmalara karşılık verebilirler
  • Günlük rutinler ve tekrarlayan aktiviteler öğretilebilir
  • Zekâ kat sayıları (IQ’ları) 20-34 arasında olan kişilerdir
 
İleri derecede ağır zihinsel engelliler (Derin zihinsel engelliler):
  • Tüm alanlarda önemli gecikmeler yaşarlar
  • Düzenli fiziksel ve sosyal aktiviteye tepki verebilirler
  • Öz bakım becerilerine sahip değildirler
  • Bilişsel anormallikler mevcuttur
  • Yakın denetim ya da gözetime ihtiyaçları vardır
  • Bakım gerektirir
  • Zekâ kat sayıları (IQ’ları) 20’den daha az olan kişilerdir
 
Zihinsel bozuklukların etkileri
Zihinsel engeli olan herkes, eşsiz bir bireydir ve bu yüzden farklı zorluklarla karşılaşacaklardır. Bazı yaygın etkiler şunlardır:
  • Öğrenmesi için özel öğretim ve eğitim gerekir
  • Gündelik sorunları çözmek için desteğe ihtiyaç duyar
  • Kişilerarası ilişkiler kuramama
  • Kazançlı bir iş bulma ve devam etmenin zorluğu
  • Günlük hayattaki zorluklar
  • Kendi başlarına yaşayamama
  • İntihar düşünceleri ve davranışları
 
Zihinsel bozukluklar ve onlara eşlik eden diğer bozukluklar
Zihinsel engeli olanlar bireylere birçok başka engelin eşlik etme olasılığı çok yüksektir. Bu bozuklukların en yaygın olanları şunlardır:
  • Bipolar bozukluk
  • Otizm spektrum bozuklukları (ASD)
  • Stereotipik hareket bozukluğu
  • Dürtü kontrol bozuklukları
  • Major nörokognitif bozukluk
  • Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB)
  • Depresif bozukluklar
  • Anksiyete bozuklukları
  • Saldırganlık
  • Kendi zarar verme
 
AçıkMavi Psikoloji Ekibi
 

Avrupa Yakası : UBM Plaza,19 Mayıs Mah. 19 Mayıs Cd. No.37 Kat.3 Fulya - Şişli / İSTANBUL
Anadolu Yakası : İçerenköy Mah. Değirmen Yolu Cd. Yüksel Üçüncü İş Merkezi K:4 D: 9 Bostancı- Ataşehir / İstanbul


AçıkMavi Ps. ve Çözüm Merkezi Ltd. Şti. © 2016. Tüm hakları saklıdır.

*/ ?>