Dislektik (öğrenme güçlüğü olan) öğrenciler için sınıf stratejileri, tavsiyeleri ve araçları

 85

Dislektik (öğrenme güçlüğü olan) öğrenciler için sınıf stratejileri, tavsiyeleri ve araçları
 
Okullar, disleksi (öğrenme güçlüğü) olan öğrencilerin başarı elde edebilmeleri için akademik anlamda uyumsama ve modifikasyonlar uygulayabilir. Örneğin, disleksi (öğrenme güçlüğü) olan bir öğrenciye, görevleri tamamlaması, not tutması ve onun için uygun şekilde değiştirilip uyarlanmış ödevler konusunda yardımcı olmak için fazladan zaman verilebilir. Öğretmenler bu öğrencileri sesli sınavlar ile test ederek alternatif değerlendirme araçlarını kullanmalarına izin verebilirler. Kitapları kasetten sesli olarak dinlemek ve metin okuma ile kelime işleme gibi bilgisayar programlarını kullanmak öğrencilere yarar sağlayabilir.
 
Çeşitli ortamlardaki öğrencilere kıyasla disleksi (öğrenme güçlüğü) olan öğrencilere ders vermek zorlu bir mücadeledir. Hem genel eğitim hem de özel eğitim öğretmenleri, farklı şekillerde öğrenme stilleri olan heterojen bir sınıfın öğrenimini ve yönetimini teşvik edip kolaylık sağlayacak uyumsama birimleri ararlar. Tüm sınıf ortamlarında öğretmenlerce makul olan ve onlara yardımcı olacak uyumsama birimlerini belirlemek önemlidir. Aşağıdaki destek birimleri, genel eğitim ve özel eğitim sınıflarındaki öğrenme problemleri olan öğrencilere yardımcı olacak bir çerçeve sunmaktadır. Bu destek ve hizmetler; materyaller, interaktif talimatlar ve öğrenci performansıyla ilgili konaklamalara göre düzenlenirler.
 
Materyallerle İlgili Uyumsama
 
Öğrenciler, okul gününün büyük bir bölümünü materyallerle etkileşim içinde geçirirler. Eğitici materyallerin çoğu, öğretmenlere, farklı oranlarda ve çeşitli şekillerde algılayan kalabalık bir sınıfa öğretmek için birkaç etkinlik ya da yol gösterir. Bu bölüm, farklı öğrencilerin çeşitli materyal destekleri ile öğrenmesini geliştiren olanaklar sunmaktadır. Paraprofesyoneller, gönüllüler ve öğrenciler olanakların geliştirilmesine ve uygulanmasına sıklıkla yardımcı olabilir. Materyallerle ilgili sağlanan kolaylıklar aşağıda belirtilmiştir:
 
  • Yazılı talimatları netleştirin veya basitleştirin. Paragraf formunda yazılan bazı yönergeler, birçok bilgi içerir ve bu da bazı öğrencilere eziyet gibi gelebilir. Tam bu noktada öğretmen, yönergelerin önemli kısımlarının altını çizerek ya da vurgulayarak yardımcı olabilir. Ayrıca yönergelerin yeniden yazılması genellikle yararlıdır.
  • Az miktarda ödev verin. Öğretmen, yapılacak çalışma miktarından endişe duyan öğrenciler için çalışma kitaplarından ve materyallerden sayfaları koparıp ayırabilir. Bu teknik sayesinde, öğrencinin asıl odaklanaması gereken sayfalar ön plana çıkarılarak çalışma kitabının, metnin veya materyalin tamamını okuyup incelemek zorunda kalmaz.
  • Dışsal uyaranları engelleyin. Bir öğrencinin dikkati, herhangi bir çalışma kağıdında veya sayfada görsel uyaranlarla kolayca dağılıyorsa, o zaman üzerinde çalışılmayan sayfa bölümlerini kapatmak için boş bir kâğıt kullanılabilir. Ayrıca, okumaya yardımcı olmak için çizgi işaretleri ve bireysel matematik problemlerini görüntülemek için pencereler kullanılabilir. Ek olarak, daha büyük yazı tipi boyutları ve artan boşluk kullanımı bölümlerini karıştırmadan ayırmada yardımcı olabilir.
  • Önemli bilgileri vurgulayın. Bir ergen normal bir ders kitabını okuyabiliyor ancak temel bilgileri bulmakta zorlanıyorsa, öğretmen bu bilgiyi bir kalem ile vurgulayıp işaretleyebilir.
  • İşlenen sayfalar için bir yer işareti kullanın. Sıralı olarak ilerlenen materyallerde (çalışma kitapları gibi), tamamlananan her sayfa için öğrenciler sağ alt köşesini çapraz bir şekilde keserek işaret koyabilirler. Tamamlanan tüm sayfalar kesildiğinde, öğrenci ve öğretmen düzeltilmesi veya tamamlanması gereken bir sonraki sayfayı kolayca bulabilir.
  • Ek uygulama aktiviteleri sağlayın. Bazı materyaller, öğrenme sorunları olan öğrencilere, ustalık kazanmaları için seçilen beceriler konusunda yeterli uygulama aktivitesi sağlamamaktadır. Bu sebeple öğretmenler, bu materyalleri fazladan uygulama aktiviteleri ile pekiştirip tamamlamalıdırlar. Önerilen alıştırmalar; eğitici oyunlar, akran öğretim etkinlikleri, kendi kendini düzelten materyaller, bilgisayar yazılım programları ve ek çalışma sayfalarıdır.
  • İçerik ile ilgili bir sözlük sağlayın. Öğrenciler genellikle içerikte karşılaştıkları terimleri bilemedikleri zaman sözlükten faydalanır.
  • Okuma kılavuzları geliştirin. Bir okuma kılavuzu, okuyucunun ana fikirleri anlamasına ve ana fikirlerle ilgili sayısız detayları ayırt etmesine yardımcı olur. Okuma kılavuzu, paragraf-paragraf, sayfa-sayfa veya bölüm-bölüm olarak geliştirilebilir.

  • Bir ses kayıt cihazı kullanın.
    Yönergeler, hikayeler ve belirli dersler kaydedilebilir. Öğrenci, yönerge ve kavramların anlaşılmasını netleştirmek için bandı tekrar oynayabilir. Ayrıca, okuma becerilerini geliştirmek için, öğrenci yazılı kelimeleri bantta sunulduğu gibi sessizce okuyabilir.

  • Yardımcı teknolojiden faydalanın. Tabletler, elektronik okuyucular / sözlükler / imla kılavuzları, metin okuma programları, sesli kitaplar ve daha fazlası gibi yardımcı teknoloji ürünleri çok kullanışlı araçlar olabilir.
 
Etkileşimli Eğitim Olanakları Olan Uyumsamalar

Öğrencilerin dikkatini çekme ve onları bir süre boyunca meşgul etme görevi birçok öğretim ve yönetme becerisini gerektirir. Öğretim ve etkileşimler, her öğrenci için başarılı öğrenme deneyimleri sağlamalıdır. Başarılı interaktif eğitim aktivitelerini geliştirmek için bazı uyumsamalar şunlardır:
  • Bariz öğretim prosedürlerini kullanın. Birçok ticari materyal, öğretmenlere bariz öğretim prosedürlerini kullanmaları için bilgi vermez; bu nedenle, öğretmen genellikle bu prosedürleri içerecek bir materyale uyum sağlamayla yetinmek zorunda kalır. Öğretmenler derslerine bu öğretme aşamalarını dahil edebilir (örneğin, gelişmiş bir ön düzenleyici sunabilir, beceriyi gösterebilir, rehberlik yapabilir, düzeltici geribildirim verebilir, bağımsız uygulama ortamı yaratabilir, uygulamayı izleyip gözden geçirebilir).
  • Talimatları tekrarlayın. Talimatları takip etmede zorluk çeken öğrencilerin, genellikle kendi oluşturdukları söz ve ifadelerle talimatları tekrar etmelerinin yardımcı olduğu düşünülür. Öğretmen olmadığında öğrenci, talimatları bir akranına tekrar edebilir. Yönergeler aynı anda birkaç adımı içeriyorsa, alt kümelere ayırmak bir seçenek olabilir. Her seferinde sadece bir bölüm sunarak ve sözlü olarak ifade etmenin yanı sıra her bir bölümü tahtaya yazarak yönergeleri basitleştirin. Yazılı yönergeleri kullanırken, öğrencilerin kelimeleri okuyup anladığından ve cümlelerin anlamını kavradıklarından emin olun.
  • Günlük rutinleri sürdürün. Öğrenme problemleri olan pek çok öğrencinin, onlardan beklenenleri bilmesi ve yapması için günlük rutinlere ihtiyacı vardır.
  • Ders notlarının bir kopyasını sağlayın. Öğretmen, sunum sırasında not tutmada zorluk çeken öğrencilere ders notlarının bir kopyasını verebilir.
  • Öğrencilere grafik düzenleyici sağlayın. Sunumlarda doldurulmak üzere öğrencilere bir taslak, grafik veya boş bir web sayfası verilebilir. Bu, öğrencilerin önemli bilgileri dinlemelerine ve kavramlar ile ilgili bilgiler arasındaki ilişkileri görmelerine yardımcı olur.
  • Talimatları adım adım verin. Yeni veya zor bilgi küçük ve sıralı adımlarda sunulabilir. Bu, açık ya da kısmi-tam talimatlara ihtiyaç duyan sınırlı ön bilgiye sahip öğrencilere yardımcı olur.
  • Sözlü ve görsel bilgileri eşzamanlı olarak birleştirin. Sözlü bilgiler görsel materyallerle desteklenip birlikte sunulabilir (ör., tepegöz, projektör veya yazılı resimli notlar).
  • Önemli anahtar noktaları veya kelimeleri tahtaya yazın. Sunum öncesinde öğretmen, tahtaya yeni kelimeleri ve anahtar noktaları yazabilir.
  • Dengeli sunumlar ve aktiviteler kullanın. Sözlü sunumları görsel bilgi ve katılımcı faaliyetlerle dengelemek için çaba gösterilmelidir. Ayrıca, büyük grup, küçük grup ve bireysel faaliyetler arasında bir denge olmalıdır.
  • Mnemonik (hafızayı güçlendirici) eğitsel araçlar kullanın. Mnemonik cihazlar öğrencilere bir öğrenme stratejisinde önemli bilgileri veya adımları hatırlamada yardımcı olmak için kullanılabilir.
  • Günlük yapılan tekrarın önemini vurgulayın. Önceki öğrenmenin veya derslerin günlük olarak gözden geçirilmesi, öğrencilerin önceki bilgi ile yeni bilgileri birleştirmelerine yardımcı olabilir.
 
Öğrenci Performansına Yönelik Uyumsamalar
 
Öğrenciler farklı biçimlerde cevap verme yeteneklerine göre önemli ölçüde değişiklik gösterir. Örneğin, öğrenciler sözlü sunum yapma becerileri açısından da farklıdır; tartışmalara katılmak, harfler ve sayılar yazmak; paragraf yazmak, nesneler çizmek; hecelemek, gürültülü veya karmaşık ortamlarda çalışmak, hızlı okuma, yazma veya konuşmak. Bunun yanı sıra, öğrenciler görsel veya işitsel formatta sunulan bilgileri işleme yeteneklerine göre de farklılık göstermektedir. İfade ve tepki biçimlerini içeren aşağıdaki uyumsamalar, öğrencilerin performansını artırmak için kullanılabilir:
 
  • Yanıt verme tarzını değiştirin. İnce motor yanıtlarında (el yazısı gibi) zorluk çeken öğrenciler için, yanıt modu değiştirilebilir: altını çizmek, çoktan seçmeliler arasından seçmek, sıralamak veya işaretleme yapmak. İnce motor problemleri olan öğrencilere, yazı yazarken fazladan alan verilebilir veya bireysel yazı tahtaları üzerinde cevap vermelerine olanak sağlanabilir.
  • Ana hatlarıyla dersin taslağını verin. Bir taslak, bazı öğrencilerin dersi başarılı bir şekilde takip etmesini ve uygun notlar almasını sağlar. Ayrıca, bir taslak, öğrencilerin materyalin organizasyonunu görmelerine ve yerinde soru sormalarına yardımcı olur.
  • Grafik düzenleyicilerin kullanımı için teşvik edin. Bir grafik düzenleyici, materyali görsel bir formatta organize etmeyi içerir. Bir grafik düzenleyici geliştirmek için, öğrenci konuyu ilk satırda listeleyebilir, bilgileri büyük başlıklar halinde toplayabilir ve bölebilir, indeks kartlarındaki ana başlıklarla ilgili tüm bilgileri listeleyebilir, önemli alanlarda düzenlemeler yapabilir, bilgileri uygun alt başlıklara ve düzenleyici formatına yerleştirebilir.

  • Öğrencilerin yerleri öğretmene yakın olsun. Dikkat sorunları olan öğrenciler için yer planlaması, öğretmene, tahtaya veya çalışma alanına yakın ve rahatsız edici seslerden, materyallerden veya nesnelerden uzak olacak şekilde yapılabilir.
  • Ödev kitaplarının veya takvimlerin kullanılması için teşvik edin. Öğrenciler, ödev teslim tarihlerini not almak, okulla ilgili etkinlikleri listelemek, sınav tarihlerini kaydetmek ve okul için zaman çizelgeleri planlamak için takvimleri kullanabilirler. Öğrenciler, ödevlerin kaydedilmesi için bir ödev defterinde veya takviminde özel bir bölüm ayırmalıdır.
  • Öğrencilerin matematik dersi için çizgili kağıtları dikey olarak çevirmelerini sağlayın. Çizgili kâğıt, matematik problemlerini hesaplarken öğrencilerin sayıları uygun sütunlara yazmasına yardımcı olmak için dikey olarak döndürülebilir.
  • Önemli öğeleri belirtmek için çeşitli işaretler kullanın. Örneğin yıldızla işaredikleri yerler, değerlendirmede yoğun olarak yer alan soruları veya aktiviteleri gösterebilir. Bu, öğrencilerin sınavlar veya ödevler sırasında zamanlarını uygun bir şekilde geçirmelerine yardımcı olur.
  • Çalışma kağıtlarını hiyerarşik bir biçimde tasarlayın. Öğretmen, çalışma kağıtlarını en kolaydan en zora olacak şekilde düzenlenmiş problemlerle tasarlayabilir. İlk sorularda elde edilen erken başarı, öğrencilerin motivasyonuu artırır ve çalışmaya başlamasına yardımcı olur. 
  • Öğretim malzemelerinin kullanımına izin verin. Öğrencilere doğru bir şekilde yazmaları için harf ve numara şeritleri verilebilir. Sayı çizgileri, sayaçlar, hesap makineleri ve diğer yardımcı teknoloji araçları, öğrencilerin matematiksel işlemleri anladıklarında hesap yapmaları için yardımcı olabilir.
  • Çalışma örneklerini gösterin. Öğrencilerin beklentileri gerçekleştirmelerine ve planlarını buna göre ayarlamalarına yardımcı olmak için tamamlanmış ödevler örnek olarak gösterilebilir.
  • Akran aracılı öğrenme yöntemini kullanın. Öğretmen, öğrencilerin notlarını gözden geçirmeleri, bir sınav için çalışmaları, birbirlerine yüksek sesle okuma yapmaları, öyküler yazmak ya da laboratuar denemeleri yapmaları için farklı yetenek düzeylerinde eşler oluşturabilir. Ayrıca, eşlerden biri, okuma sorunları olan öğrencilerin matematik problemlerini çözmeleri için soruları okuyabilir. 
  • Esnek çalışma süreleri kullanın. Geride kalıp yavaş gelişme gösteren öğrencilerin yazılı ödevleri tamamlamaları için ek süre verilebilir.
  • Ek uygulamalarla konuyu pekiştirin. Öğrenciler beceri veya içeriğe hâkim olmak için farklı miktarda uygulamalara ihtiyaç duyarlar. Öğrenme problemleri olan çoğu öğrencinin akıcılık düzeyinde öğrenmek için fazladan pratiklere ihtiyacı vardır.
  • Ödevlerin sunumunda değişikliklere yer verin. Öğrencilerin sözlü raporlar yerine projeleri tamamlamalarına ya da bunun tersine izin verilebilir. Ayrıca, sınavlar sözlü veya yazılı olarak yapılabilir.
 
ETKİLİ OKUMA EĞİTİMİ
 
Erken teşhis ve tedavi, disleksi (öğrenme güçlüğü) olan bireylerin okulda ve hayatta başarılı olmalarına yardımcı bir anahtardır. Disleksi (öğrenme güçlüğü) olan insanların çoğu, yapılandırılmış bir okuryazarlık yaklaşımında özel olarak eğitilmiş bir öğretmen, özel hoca veya terapistin yardımına ihtiyaç duyar. Disleksi (öğrenme güçlüğü) olan birçok kişinin bire bir yardıma ihtiyacı vardır, böylece kendi hızlarında ilerleyebilirler. Aynı zamanda, disleksi (öğrenme güçlüğü) olan öğrenciler genellikle otomatik kelime tanıma becerilerini geliştirmek için çok sayıda yapısal uygulamaya ve acil, düzeltici geri bildirime gereksinim duyarlar. Okul dışındaki akademik terapistlerin sınıf öğretmenleri ile yakın bir şekilde çalışıp istişare yapmaları bu öğrenciler için oldukça faydalıdır.  
 
Yapılandırılmış bir Okuryazarlık yaklaşımı nedir?

Yapılandırılmış Okuryazarlık eğitimi çeşitli unsurları bünyesinde barındıran bir yaklaşımdır:

Ses Bilgisi. Fonoloji, konuşulan kelimelerin ses yapısının incelenmesi ve Yapılandırılmış Dil öğretiminin kritik bir unsurudur. Fonolojik farkındalık kafiyeleme, cümle içindeki kelimeleri sayma ve kelimeleri hecelemeyi içerir. Fonolojik farkındalığın önemli bir özelliği, fonemik farkındalık veya kelimeleri fonemler olarak adlandırılan bileşen seslerine bölme yeteneğidir. Bir dilde bulunan ve diğer seslerden farklı olarak algılanabilen en küçük ses birimine fonem denir. Örneğin, dil kelimesinin üç fonemi vardır (/ d /, / i /, / l /) ve araba kelimesinin ise beş fonemi vardır (/ a /, / r /, / a /, / b /, / a / ).
 
Ses-Sembol İlişkisi. Öğrenciler sözlü dilin fonemleri hakkında farkındalık geliştirdikten sonra, fonemleri semboller veya harflerle nasıl eşleştireceklerini öğrenmelidirler. Ses-sembol ilişkisi, iki yönde öğretilmeli ve öğrenilmelidir: işitsel görme (okuma) ve görsel işitsel (heceleme). Ek olarak, öğrenciler seslerin ve harflerin kelimelerle harmanlanıp birşleşmesinin yanı sıra tüm kelimelerin tek tek seslere ayrılmasına da hâkim olmalıdır. Ses-sembol ilişkileri genellikle fonik olarak adlandırılır. Fonikler, Yapılandırılmış Okuryazarlığın bir parçası olsa da zengin ve derin bir dil bağlamının içinde yer alır.
 
Hece Öğretimi. Bir hece, sesli bir harfle bir araya gelen sözlü veya yazılı bir dilin ait olduğu birimdir. İngilizce’deki altı temel hece tipinin öğretilmesi içeriklerden bir tanesidir: kapalı, ünlü-ünsüz-e, açık, ünsüz-le, r-kontrollü ve sesli harf çifti. Hece türlerini bilmek önemli derecede bir düzen sağlar. Hece türünü bilerek, okuyucu hece içindeki sesli harfi daha iyi belirleyebilir. Hece bölünme kuralları, okuyucunun uzun ya da bilinmeyen bir kelimenin nerede bölünüp okunabileceğine dair farkındalığını artırır.
 
Morfoloji. Bir morfem, dildeki en küçük anlam birimidir. Yapılandırılmış Okuryazarlık müfredatı sözcük kökleri, önekleri ve sonekleri içermektedir. Örneğin, İngilizce kökenli instructor sözcüğünün kökü, inşa etmek anlamına gelen struct (spect) ekinden oluşurken önüne aldığı in (içinde) ve sonuna gelen or (…yapan kişi) eki ile birleşerek bir eğitmenin öğrencileri için bilgi vermesi anlamına gelir.

Sözdizimi
. Sözdizimi, anlam ifade etmek için bir cümledeki sözcüklerin sırasını ve işlevini belirleyen ilkeler dizisidir. Dilbilgisi, cümle çekimi ve dil mekaniğini içerir.
 
Semantik. Bir diğer adıyla Anlambilim, dilin anlamla ilgili yönüdür. Müfredat (başlangıçtan itibaren), yazılı dilin anlaşılmasına yönelik eğitim içermelidir.
Yapılandırılmış Okuryazarlık, kritik öğelerin nasıl öğretildiğini yönlendiren ilkelerde ayırt edici niteliktedir:
 
Sistematik ve Kümülatif. Yapılandırılmış Okuryazarlık eğitimi sistematik ve kümülatiftir. Sistematik, materyallerin dilin mantıksal düzenini takip ettiği anlamına gelir. Bu dizilim, en kolay ve en temel kavramlar ile başlamalı ve daha zor kavramlara ve öğelere doğru düzenli olarak ilerlemelidir. Kümülatif ise, her adımın daha önce öğrenilen kavramlara dayanması gerektiği anlamına gelir.
 
Bariz Eğitim. Yapılandırılmış Okuryazarlık eğitimi, sürekli öğrenci-öğretmen etkileşimi ile tüm kavramların planlı öğretimini gerektirir. Öğrencilerin bu kavramları kendi başlarına doğal olarak öğrenebilecekleri varsayılmamaktadır.

Tanısal Öğretim. Bir öğrencinin ihtiyaçlarını karşılama amacı taşıyan tanısal öğretimde, öğretmen bireyselleştirilmiş eğitimde işinin ehli olmalıdır. Bu öğretim, hem gayri resmi olarak (örneğin, gözlem) hem de resmi olarak (örneğin, standartlaştırılmış ölçümlerle) dikkatli ve sürekli değerlendirmeye dayanmaktadır. Sunulan içerik üzerinde otomatiklik derecesine ulaşana kadar uzmanlaşılmalıdır. Otomatiklik, kavrayış ve ifade amacıyla tüm öğrencilerin dikkatini ve bilişsel kaynaklarını serbest bırakmak için önemlidir.
 
 
AçıkMavi Psikoloji Ekibi

 

 

 

 


İlgili Diğer Makaleler


Avrupa Yakası : UBM Plaza,19 Mayıs Mah. 19 Mayıs Cd. No.37 Kat.3 Fulya - Şişli / İSTANBUL
Anadolu Yakası : İçerenköy Mah. Değirmen Yolu Cd. Yüksel Üçüncü İş Merkezi K:4 D: 9 Bostancı- Ataşehir / İstanbul


AçıkMavi Ps. ve Çözüm Merkezi Ltd. Şti. © 2016. Tüm hakları saklıdır.