Disgrafi (Yazı yazma güçlüğü) nedir?

Disgrafi (Yazı yazma güçlüğü) nedir?

Disgrafi (Yazı yazma güçlüğü) nedir?


Muhtemelen disgrafiden (yazı yazma güçlüğü) ziyade, disleksi (öğrenme güçlüğü) ve DEHB gibi öğrenme ve dikkat sorunları hakkında daha çok şey duymuşsunuzdur. Çocuğunuz yazılı olarak kendini ifade etmede sorun yaşıyorsa, bu durum hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyebilirsiniz.

Yazma sorunları çocuklar arasında yaygındır ve çeşitli öğrenme ve dikkat sorunlarından kaynaklanabilir. Nelere dikkat etmeniz gerektiğini öğrenerek, çocuğunuz için yardım alma konusunda daha etken rol oynayabilirsiniz.

Belli bir tedavisi olan bu yazma güçlüğü/disgrafi için bir çocuğun yazıyı geliştirmesine yardımcı olabilecek stratejiler ve terapiler vardır. Bu sayede çocuğun okulda başarılı olması ve kendini yazılı olarak ifade etmesine olanak sağlanır.

Disgrafi, yazı ve genel olarak yazılı anlatımda güçlüklere neden olan bir durumdur. Bu terim, dis (“bozukluk”) ve grafi (“harf biçimlerinin el ile yazılması”) şeklindeki Yunanca kelimelerden gelir. Disgrafi, beyin temelli bir sorundur ve asla bir çocuğun tembel olmasının sonucu değildir.

Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) olan birçok çocuk için, sadecekalemi tutup belli bir çizgi üzerine harfleri yerleştirmek zor gelir. Yazıları oldukça karışık olan bu çocuklar, kâğıt üzerine düşüncelerini aktarmada sorun yaşarlar. Bu ve diğer yazma görevleri – fikir ve düşüncelerini organize ederek daha sonra ifade etme gibi - hepsi birden yazılı bir şekilde anlatım yapmalarının önündeki engellerdir.

Farklı uzmanlar, çocuğunuzun yazılı ifadeyle mücadelesini tanımlamak için farklı terimler kullanabilir. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel Kılavuzu-5 (DSM-5), disgrafi kavramını kullanmaz, bunun yerine “özel öğrenme bozukluğu” kategorisi altında “yazılı anlatım bozukluğu” ifadesini kullanır. Bu, doktorlar ve psikologlar tarafından en çok kullanılan terimdir.

Bazı okul psikologları ve öğretmenleri, “yazılı ifade bozukluğu” yerine daha kısa olduğu için disgrafi terimini kullanırlar.

Özel eğitim hizmetlerine hak kazanabilmek için, bir çocuğun Engelli Bireylerin Eğitim Yasası’nda (IDEA) tanımlanmış ve adı geçen bir sorunu olmalıdır. IDEA “disgrafi” terimini kullanmazken, bunu “özel öğrenme bozukluğu” kategorisi altında tanımlar. Bu, matematiksel hesaplamalar yapmayı ya da dinleme, düşünme, konuşma, okumayı zorlaştıran dili anlama veya kullanma ile ilgili (konuşulan veya yazılan) konuları içerir.

Hangi tanım kullanılırsa kullanılsın, yavaş ya da özensiz yazması, çocuğunuzun yeterince çalışıp uğraşmadığının bir göstergesi değildir ve bunun anlaşılması oldukça önemlidir. Yazı yazmak karmaşık bir dizi ince motor ve dil işleme becerisi gerektirir. Disgrafi (matematik öğrenme güçlüğü) olan çocuklar için, yazma süreci daha zor ve yavaştır ve yardım almadan, bu çocuklar okulda zor zamanlar geçirebilir.

 

 
Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) ne kadar yaygındır?

Disgrafi, çok bilindik bir terim değilse de özellikle yazı yazmayı öğrenmeye başlayan küçük çocuklarda, disgrafi belirtileri oldukça barizdir. Birçok pratik ve düzeltici geri bildirime rağmen, çocuğunuz hala yazı yazmada zorlanıyorsa, bunun altında yatan temel sebebin disgrafi olup olmadığını anlamak için daha yakından bakmanız iyi bir fikirdir.
 
Disgrafiye(yazı yazma güçlüğü) sebep olan nedir
Uzmanlar disgrafi ve diğer yazılı anlatım sorunlarına neyin yol açtığından emin değillerdir. Normalde, beyin duyular yoluyla bilgiyi alır ve daha sonra kullanmak üzere saklar. Bir kişi yazmaya başlamadan önce, kısa veya uzun süreli belleğinden bilgiyi alır ve yazmaya başlamak için bu bilgiyi organize eder.

Uzmanlar, disgrafi olan bir kişinin yazma sürecindeki adımlardan birinin veya her ikisinin de kapalı olduğuna inanmaktadır:
  1. Bellekte saklanan bilgileri düzenleme
  2. El yazısı veya bilgisayar ile kâğıda kelimeler yazılması

Bu, okunması zor ve hatalarla dolu bir yazılı ürünle sonuçlanır. Ve en önemlisi, çocuğun ne bildiğini ve ne yazmayı amaçladığını aktarmaz.
İşler bellek de disgrafi (yazı yazma güçlüğü) konusunda rol oynayabilir. Bir çocuk “ortografik kodlama” adı verilen bir sorunla karşılaşabilir. Bu, bilinmeyen yazılı kelimeleri işler bellekte saklayabilme yeteneğidir. Sonuç olarak, bir harfi veya kelimeyi nasıl yazacağını hatırlamakta zorlanabilir.

Ailelerden gelen ve disgrafiye (yazı yazma güçlüğü) neden olan genetik bir bağlantı da olabilir.
 
Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) belirtileri nelerdir?

Disgrafi belirtileri altı kategoriye ayrılır: görsel-mekânsal, ince motor, dil işleme, imla / el yazısı, dilbilgisi ve dil organizasyonu. Bir çocuğun yazma becerileri akranlarının gerisinde kalıyorsa ve bu semptomlardan en azından bazılarına sahipse, disgrafi olabilir:

Görsel-Mekânsal Zorluklar

• Şekilleri ayırt etme ve harf aralığı ile ilgili sorun yaşar
  • Sayfada soldan sağa doğru sözcükleri düzenlemede zorlanır
  • Harfleri ve kelimeleri her yöne doğru yazar
  • Çizginin içinde ve kenar boşluklarına uyarak yazmada sıkıntı
  • Harita okumakta, şekil çizmede ya da yeniden oluşturmada zorluk çeker
  • Bir yerden bakarak not alırken metni yavaşça yazar

 

 
İnce Motor Zorlukları
  • Bir kalemi doğru tutmada, okuma metnini takip etmede, yiyecekleri kesmede, ayakkabıları bağlanmada, bulmacalar çözmede, mesajlaşmada ve klavye yeteneğinde problem
  • Makasları iyi kullanamaz veya çizgilerin içini düzgün boyayamaz 

 


Dil İşleme Sorunları

• Kâğıt üzerinde fikir ve düşüncelerini çabucak ifade etmede zorlanma
  • Oyunların kurallarını anlamakta sorun yaşar
  • Talimatları izlemede zorlanır
  • Söyleyeceklerini unutur

 

Yazım / El Yazısı Sorunları
  • Yazım kurallarını anlamakta zorlanır
  • Bir kelimenin yanlış yazılıp yazılmadığını söylerken sorun yaşar
  • Sözlü olarak doğru telaffuz edebilir ancak yazarken yazım hatalarını yapabilir
  • Kelimeleri yanlış okur ve birçok farklı şekilde söyler
  • Yazım denetimi kullanmada zorlanır - ve kullandığı zaman ise doğru kelimeyi fark edemez
  • Büyük ve küçük harfleri karıştırır
  • Baskı ve bitişik el yazısını ayırt etmede zorlanır
  • Kendi yazısını okumada zorluk çeker
  • Yazı yazmaktan kaçınır
  • Yazı yazarken hemen yorulur veya eli uyuşur
  • Silgiyi çok fazla kullanır


Dil Bilgisi ve Kullanım Problemleri

• Noktalama işaretinin nasıl kullanılacağını bilmez
  • Virgülleri aşırı kullanır ve fiil çekimleri ile zamanları karıştırır
  • Cümlelere büyük harfle başlamayı unutur
  • Tam cümleler yerine maddeler halinde yazar
  • Mısra sonunda nokta koyup cümleleri bitirmez
 
Yazı Dili Organizasyonu

  • Bir hikâye anlatmada zorlanır ya da ve ortasından başlayabilir
  • Önemli bilgileri ve detayları gözden kaçırır ya da çok fazla bilgi verir
  • Anlattıklarını başkalarının da bildiğini varsayar
  • Belirsiz tanımlar kullanır
  • Karışık cümleler yazar
  • Asla sadede gelip konuya giremez veya aynı şeyi tekrar tekrar anlatır
  • Düşünce ve fikirleri konuşurken daha iyi ifade eder
    Bir çocuğun yaşına bağlı olarak da disgrafi (yazı yazma güçlüğü) belirtileri değişebilir. Belirtiler genellikle çocukların ilk yazmayı öğrendiği zamanda ortaya çıkar.
  • Okul öncesi dönemdeki çocuklar yazıp çizmek ve boyamadan nefret ettiklerini söylemeden çekinebilirler.
  • Okul çağındaki çocuklar el yazısı veya çıktı yazısı gibi karışık ve okunaksız bir şekilde yazı yazabilirler. Satır çizgisi üzerine yazma konusunda sorun yaşayabilir ve boyut bakımından düzgün olmayan harfler yazabilirler. Bazı çocuklar ise yazı yazarken sözcükleri yüksek sesle söyleme gereği hissederler yoksa düşüncelerini kâğıda dökmekte zorlanırlar.
  • Gençler basit cümleler kullanarak yazabilirler. Yazılarında, yaşıtları olan diğer çocuklardan çok daha fazla dil bilgisi hataları olabilir.
 
 
 
Disgrafi(yazı yazma güçlüğü) hangi becerileri etkiler?

Disgrafinin (yazı yazma güçlüğü) çocukların gelişimi üzerindeki etkisi, semptomlara ve şiddetine bağlı olarak değişir. İşte disgrafi olan çocukların zorluk yaşadığı bazı yaygın alanlar şunlardır:

Akademik:Yazı yazmaları çok uzun sürdüğünden disgrafi olan çocuklar okulda geri kalabilir. Onlar için ders notu tutmak tam bir mücadeleye dönüşür. Cesaretleri kırılabilir ve ödevleri yapmaktan kaçınabilirler.

Temel yaşam becerileri: Bazı çocukların ince motor becerileri zayıftır. Düğmeleri iliklemek ve basit bir liste yapmak gibi günlük işlerde bile zorlanabilirler.

Sosyal-duygusal: Disgrafi olan çocuklar, akademik ve yaşamsal zorlukları yüzünden üzülüp endişeye kapılabilirler. Eğer yaşadıkları bu güçlüğe bir tanı konmamışsa, öğretmenler onları “tembel” ya da “özensiz” oldukları için eleştirebilirler. Bu da onların daha fazla stres yaşamalarına neden olabilir. Düşük benlik saygısı, hayal kırıklığı ve iletişim sorunları, diğer çocuklarla sosyalleşmeyi de zorlaştırabilir.

Tüm bu zorluklara rağmen, disgrafi (yazı yazma güçlüğü) tedavi edilebilir ve bu çocukların yazma becerilerini geliştirmelerine yardımcı olabilecek birçok kanıtlanmış strateji ve araç vardır.
 
 

Disgrafi tanısı nasıl konur?

Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) belirtileri genellikle ilkokul başlarında ortaya çıkar. Ancak belirtiler orta okula veya sonrasına kadar belirgin olmayabilir, hatta bazen de belirtiler hiç fark edilmez. Tüm öğrenme ve dikkat sorunlarında olduğu gibi, disgrafi (yazı yazma güçlüğü) belirtileri ne kadar erken fark edilirse, süreç daha iyi bir şekilde ele alınmaktadır.

Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) genellikle öğrenme güçlükleri uzmanı olan lisanslı psikologlar (okul psikologları dahil) tarafından tanılanır. Çocuğunuza akademik değerlendirmeler ve yazma testleri uygulayarak ince motor becerileri ve yazılı anlatım becerilerini ölçerler.
Test sırasında, uzman tarafından çocuğunuzun bir cümle yazması ve bir metne bakarak aynısını yazması istenebilir. Yalnızca çocuğunuzun bitmiş ürünü değil, yazım süreci de değerlendirilir. Tavır, pozisyon, kalemi kavrama, yorgunluk ve kramp belirtileri olup olmadığı gibi durumlar gözden geçirilir. Uzman kişi ayrıca, parmaklarını kullanma ve bilek hareketi gibi ince motor hızını da test edebilir.

Özel eğitim öğretmenleri ve okul psikologları, bu durumun çocuğunuzun sahip olabileceği duygusal veya akademik etkiyi belirlemeye yardımcı olabilir.
 
Hangi durumlar disgrafi (yazı yazma güçlüğü) ile ilgilidir?

Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) olan birçok çocuğun başka öğrenme sorunları da vardır. Yazılı anlatımı da etkileyebilen bu durumlar şunlardır:
  • Disleksi: Bu öğrenme sorunu okumayı zorlaştırdığı gibi yazı yazmayı ve heceleme zorluğunu da beraberinde getirebilir. Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) ve disleksi (öğrenme güçlüğü) arasındaki fark hakkında daha fazla bilgi edinin.
  • Dil bozuklukları: Dil bozuklukları yazılı ve sözlü dil ile ilgili çeşitli sorunlara neden olabilir. Çocuklar yeni kelimeler öğrenmede, dilbilgisi kurallarını doğru kullanmada ve düşüncelerini kelimelerle ifade etmekte zorlanabilirler.
  • Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB):DEHB dikkat, dürtüsellik ve hiperaktivite ile ilgili sorunlara neden olmaktadır.
  • Dispraksi: Dispraksi, zayıf fiziksel koordinasyon ve motor becerilere neden olan bir durumdur. Fiziksel olarak yazma görevini etkileyebilen ince motor becerilerinde soruna neden olabilir. Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) ve dispraksi arasındaki farklar hakkında bilgi edinin.
Uzmanlar disgrafi (yazı yazma güçlüğü) konusunda nasıl yardımcı olabilir?
Çocuğunuzun disgrafi (yazı yazma güçlüğü) olduğu ve özel eğitim hizmetlerine hak kazandığı tespit edildiğinde, siz ve okuldaki öğretmen ile uzmanlardan oluşan bir ekip ile Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) geliştirilebilir. Bu, el yazısının yanı sıra kişiselleştirilmiş uyumsama ve değişimlerin olduğu yoğun bir eğitimi içerebilir.
Çocuğunuz bir BEP için uygun değilse, başka bir seçenek olan 504 planını talep edilebilir. Bu, okulun çocuğunuzun ihtiyaçlarını nasıl karşılayacağını detaylandıran yazılı bir plandır.

Ancak BEP veya 504 planı olmasa bile, başka yollarla yardım alabilirsiniz:
  • Kademeli yaklaşım (RTI), bazı okulların öğrencileri tarayarak sınıfın gerisinde kalanlara küçük grup eğitimi sağlamak için kullandıkları bir yaklaşımdır. Eğer çocuk ilerleme kaydetmezse, bire bir yoğun bir eğitim alması sağlanabilir.
  • Resmi olmayan destekler arasında, çocuğunuzun öğretmeninin işlenen konu ile ilgili ders notlarını vermesi veya metinden sese dönüşen (dikte etme) yazılımlar gibi yardımcı teknoloji araçlarını kullanması yer alır.

    Disgrafi olan bir çocuğa yardım etmenin birçok yolu vardır. Genel olarak yapılabilecekler şunlardır:
  • Uyumsama, çocuğunuzun nasıl sağlıklı bir öğrenme süreci geçirmesi ile alakalı birtakım değişiklikleri kapsar. Uyumsama, el ile yazmak yerine klavye veya başka bir elektronik cihaz kullanarak yazma gibi çocuğun günlük hayatını kolaylaştırmaya yönelik faaliyetleri içerir. App scan uygulaması ile çocukların, ses kaydıyla kaydedilen notlara erişim sağlayarak organize olmalarına yardımcı olunur.
  • Değişiklikler, çocuğunuzun neler öğrendiğine dair değişikliklerdir. Örneğin, bu öğrencinin sınıf arkadaşlarına göre daha kısa makaleler yazmasına veya daha az veya farklı sınav sorularını cevaplamasına izin vermek gibi.
  • İyileştirme, çocuğunuzun ustalaşması gereken temel becerileri hedefleyen bir yaklaşımdır. Bazı çocuklar, düzgün bir şekilde yazı yazmalarına yardımcı olması için yükseltilmiş çizgili kâğıt kullanarak harfleri yazabilirler. Bir meslek terapisti kas gücü, el becerisi ve el-göz koordinasyonunu arttırmak için egzersizler sağlayabilir.
 
Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) için belli bir ilaç tedavisi bulunmamakla birlikte, DEHB'i olan çocuklar bazen DEHB ilaçlarının disgrafi semptomlarını hafiflettiğini fark etmişlerdir.
Disgrafi (yazı yazma güçlüğü) için evde ne yapılabilir?

Çocuğunuza disgrafi (yazı yazma güçlüğü) konusunda yardımcı olmak için evde yapabileceğiniz birçok şey vardır. İşte dikkate almanız gereken bazı stratejiler:
  • Gözlemleyip not alın. Çocuğunuzun yazma zorlukları hakkında notlar almak (özellikle zorlukların meydana çıktığı zaman dahil olmak üzere), onu neyin tetiklediğini ve belli örüntü şemalarını bulmanıza yardımcı olacaktır. Daha sonra bu zorlukları ortadan kaldırmak için stratejiler geliştirebilirsiniz. Ayrıca gözlemleriniz sonucu aldığınız bu notlar, çocuğunuzun doktoru, öğretmenleri ve çocuğunuza yardımcı olabilecek başka biriyle konuştuğunuzda da yararlı olacaktır.
  • Çocuğunuza yazı yazma egzersizleri öğretin. Yazmadan önce (veya yazma sırasında verilen bir molada olsa bile) çocuğunuz stresten kurtulmak için bir egzersiz yapabilir. Ellerini hızlı hızlı sallayabilir ya da gerginliğini gidermek için birleştirip masaj yaparak ovabilir.
  • Motor becerilerini güçlendiren oyunlar oynayın. Kil ile oynamak el kaslarını güçlendirebilir. Bir sıkma topu, el ve el bileği kasları ile koordinasyonunu geliştirebilir.
 
Ancak aynı anda çok fazla yöntem denememek en iyisidir. Bunun yerine, her seferinde bir tane deneyerek böylece neyin işe yarayıp yaramadığını anlayabilirsiniz. Göstermiş olduğu çaba ve gerçek başarıdan ötürü mutlaka övgü dolu sözler söyleyin. Böylece becerilerini kazanıp onları korumak için çocuğunuzu motive etmiş olursunuz. Birçok çocuk yazım zorluklarının üstesinden gelmeyi başarabilmektedir. Desteğiniz ile sizin çocuğunuz da bunu başarabilir.
 
 
Bu yolculuğu ne kolaylaştırabilir?
Niyetiniz sadece disgrafi (yazı yazma güçlüğü) ya da yolculuğunuz hakkında bilgi edinmek ise, bu site çocuğunuz için gereken desteği edinmenize yardımcı olabilir.

Çocuğunuzun sorunlarından haberdar olun. Çocuğunuza disgrafi (yazı yazma güçlüğü) tanısı konmamışsa, onun okul veya dışarıdan bir uzman tarafından değerlendirmeye tabii tutulmasını düşünebilirsiniz. Çocuğunuzun hangi sorunları olduğunu önceden bilmek en iyi yardımı almasının ilk adımıdır.
  • Bir değerlendirme talep edin. Çocuğunuza disgrafi (yazı yazma güçlüğü)tanısı konması halinde, BEP veya 504 planına uygun olup olmadığını öğrenmek için okul bölgenize başvurabilirsiniz.
  • Çocuğunuzun gözünden bakın. Çocuğunuzun neler yaşadığını daha iyi anlamaya çalışın. Ne kadar çok anlarsanız, o kadar yardımcı olabilirsiniz.
  • Diğer ebeveynlerle bağlantı kurun. Yalnız olmadığınızı unutmayın. Aynı sorunları yaşayan diğer ebeveynleri bulmak için çevrimiçi topluluğumuzu ziyaret edebilirsiniz.
  • Uzmanlardan tavsiye alın. Sürekli ortaya çıkabilecek davranış ve duygusal sorunlarla başa çıkabilmek için Ebeveyn Koçunu (Parenting Coach) kullanabilirsiniz.

    Çocuğunuz yazı yazma güçlüğü çekmesi, her şeyden geri kaldığı anlamına gelmez. Farklı yöntem ve stratejileri deneyerek keşfedin ve sonunda, çocuğunuzun başarılı olmasına yardımcı olacak yolları bulacaksınız.
 
 
AçıkMavi Psikoloji Ekibi

 

 

 


İlgili Diğer Makaleler


AÇIKMAVİ ÇÖZÜM MERKEZİ : UBM Plaza,19 Mayıs Mah. 19 Mayıs Cd. No.37 Kat.3 Fulya - Şişli / İSTANBUL


AçıkMavi Ps. ve Çözüm Merkezi Ltd. Şti. © 2016. Tüm hakları saklıdır.